Ozgur's Blog

Random ramblings of personal nature

Neden Karıncalar Kalabalık Yollarda Bile Trafik Sıkışıklığı Yaşamıyorlar


Karıncalık asla trafik sıkışıklığına yakalanmamak anlamına geliyor. Bu karıncalığın beraberinde getirdiği (süper güç, zırha benzer bir iskelet ve iki mide ile beraber) avantajlardan.

Bu küçük ve disiplinli yaratıklar feromon-işaretli dar yollarında yürürken, bir şekilde, en yoğun zamanlarda bile akışkan bir trafik sağlayabiliyorlar.

Araştırmacılar kendi kendini organize eden bir sistem dahilinde birbirleriyle işbirliği yapan Arjantin karıncalarının (Linepithema humile) farklı yol durumlarına adapte olarak asla yolda sıkışıklık yaşamadıklarını buldular. Bunun için gereken şey birazcık fedakarlık ve kendini alıkoyma - belki biz insanların da biraz yapmamız gereken şeyler.

Bizim türümüz de içinde olmak üzere, karıncalar her iki yönde giden yollarda hareket eden nadir canlılardan birisi. Peki bu koloniler bizim keşfedemediğimiz ne keşfetmiş haldeler?

Tabii ki karıncaların bizim gibi trafik kuralları yok ve birbirine çarpmaktan çok da korkmuyorlar, ancak yine de, tek bir birim gibi hareket ederek, sıvılar gibi, takılmadan hareket edebilmeleri yüzyıllardır bizim ilgimizi çeken olaylardan.

Aristoteles bile tek karıncaların “dümdüz bir çizgide ve yolda birbirlerine engel olmadan yuvalarına geri dönebilmeleri” konusunda düşünmüş.

Önceki çalışmalar karınca yollarının dakikada birkaç yüz karıncaya yürüme imkanı verebildiğini göstermişti, ancak bu çalışma yüksek yoğunluklarda bile trafik sıkışıklıklarının olmadığını bulan ilk araştırma özelliği taşımakta.

170 defa tekrarlanan deneyler filme alan araştırmacılar bu karınca türünün yuvaları ve bir yiyecek kaynağı arasındaki bir köprüde nasıl hareket ettiğini gözlemlediler. Deneyler 400 ile 25,600 karınca taşıyan farklı köprü genişliklerini de içermekteydi (5mm, 10 mm ve 20 mm).

Süreç boyunca trafik akışı, karınca hızı ve çarpışma miktarı konularında veriler toplandı.

Yazarların bulguları şaşkınlık yarattı: Bu karıncalar trafik sıkışıklığı gibi bir sorun yaşamıyorlardı.

“Bu çalışmada Arjantin karıncaları tarafından trafik akışını korumak için kullanılan mekanizmaların tam olarak nasıl çalıştığı bulunamadı.” diyen araştırmacılar “Ancak yoldaki yoğunluk arttığında karıncalar yerel olarak kalabalığı değerlendirmekte ve hızlarını ona göre ayarlayarak trafik akışında durmayı engelleyebilmekteler.” demekte.

Hatta insanlarla kıyasla bu karıncalar yavaşlamadan köprüyü kapasitesinin iki katına kadar doldurabiliyorlar. İnsanlar yürürken veya araba kullanırken, yoğunluk %40’ın üzerine çıktığında trafik akışını yavaşlatmaktalar. Arjantin karıncaları ise yoğunluk %80’e çıktığında bile yavaşlamıyorlar.

Bunu da kendi kendilerine uyguladıkları hız ayarı ile yapmaktalar. Mesela görece olarak yol megşul olduğunda yazarlar karıncaların maksimum akış veya kapasite yakalanana kadar hızlarını arttırdıklarını buldular.

Ancak yol aşırı kalabalık olduğunda, karıncalar kendilerini tutmakta ve yoğunluk azalana kadar beraberlikten kaçınmaktalar. Dahası, bu türden yüksek yoğunluk zamanlarında karıncalar davranışlarını değiştirip, zaman kaybedici çarpışmalardan kaçınmak için hızlarını düşürmekteler.

Araştırmacılar “Trafik sıkışıklıkları her bireyin kendi kişisel hedeflerini gerçekleştirmeye çalıştığı insan toplumlarında kaçınılmaz şeyler” diye açıklamakta. “Buna karşın, karıncalar koloninin hayatta kalması şeklinde ortak bir hedef gütmekteler, dolayısıyla yiyecek dönüşünü optimize etmek için işbirliği içinde hareket etmeleri beklenir.”

Karıncalar konusunda yapılan diğer araştırmalar, zaman zaman onların trafik polisi bile kullandıklarını göstermiştir. Mesela 2008 yılında yapılan bir araştırma ile bilim adamları bir karınca yolu tıkandığında, yuvaya dönen karıncaların, yuvadan ayrılan karıncaları engelleyerek başka bir yol bulmalarını sağladıklarını buldu.

Bariz biçimde insanlar ikna konusunda daha sıkıntılı canlılar ve kabul etmek gerekir ki biz her zaman mantıklı davranan bir tür değiliz. Karıncalar yol şeritlerinde, acil durumlarda bile, dengeli biçimde dağılabilirken insanlar acil tutkularının peşinde birbirini ezmeye daha yatkınlar.

Ancak davranışlarımızı değiştirmeden de karıncalardan öğrenebileceğimiz bir şey var diyor araştırmacılar. Günümüzde ufukta kendi kendini süren araçların olduğu düşünüldüğünde belki onların stratejilerinden örnek alarak trafik akışını optimize edebiliriz.

Eğer yollarımızı karınca yolları gibi yapabilsek dünyanın ne kadar randımanlı olabileceğini hayal edin.

Bu çalışma eLife’da yayınlanmıştır.

Kaynak: https://www.sciencealert.com/ant-roads-are-practically-immune-to-traffic-jams-even-when-it-gets-crowded